Całkowite bezzębie wpływa negatywnie na znacznie więcej aspektów niż sam wygląd uśmiechu. Brak wszystkich zębów utrudnia prawidłowe rozdrabnianie pokarmów i zmienia sposób mówienia oraz wpływa na napięcie mięśni żucia, stabilność protezy i komfort codziennego funkcjonowania. Z czasem dochodzi również do postępującego zaniku kości wyrostków zębodołowych, a to dodatkowo komplikuje wykonanie i utrzymanie klasycznej protezy całkowitej.
Przez długi czas podstawowym sposobem leczenia całkowitego bezzębia była ruchoma proteza całkowita. Dzisiaj sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Rozwój implantologii pozwala wykorzystać implanty zębowe jako element stabilizujący protezę lub jako fundament dla całkowicie stałej odbudowy protetycznej.
Przeczytaj również: Korona na implancie – czym różni się od korony na naturalnym zębie?
Całkowite bezzębie – przyczyny i konsekwencje
Całkowite bezzębie oznacza brak wszystkich zębów w danym łuku zębowym. Może dotyczyć wyłącznie żuchwy, wyłącznie szczęki albo obu łuków jednocześnie.
Przyczyn prowadzących do całkowitej utraty uzębienia może być wiele. Wśród nich znajdują się zaawansowane choroby przyzębia, rozległa próchnica, powtarzające się problemy endodontyczne, urazy, niektóre choroby ogólnoustrojowe, a także wieloletnie zaniedbania higieniczne.
Samo usunięcie ostatnich zębów nie oznacza jednak końca zmian w jamie ustnej. Po ekstrakcji dochodzi do przebudowy wyrostka zębodołowego. Kość, która wcześniej była funkcjonalnie związana z korzeniami zębów, stopniowo zmniejsza swoją objętość.
Proces ten ma bardzo duże znaczenie w przypadku późniejszego leczenia implantologicznego. Im dłużej trwa bezzębie, tym większe może być ryzyko znacznego zaniku kości. Wtedy przed implantacją konieczne może być przeprowadzenie regeneracji kości.
Dlaczego przy całkowitym bezzębiu dochodzi do zaniku kości?
Naturalny ząb poprzez korzeń i ozębną przekazuje podczas żucia bodźce mechaniczne do otaczającej kości. Po jego utracie znika ten mechanizm.
Organizm nie ma już takiej potrzeby funkcjonalnej, aby utrzymywać dotychczasową objętość wyrostka zębodołowego. Rozpoczyna się proces remodelingu, w wyniku którego kość stopniowo zanika. W przypadku całkowitego bezzębia zanik może być szczególnie widoczny, ponieważ dotyczy całego łuku. Zmienia się wysokość i szerokość wyrostka, a wraz z tym może zmienić się również profil tkanek miękkich.
Pacjent może zauważyć pogłębianie się zmarszczek wokół ust lub optyczne skrócenie dolnego odcinka twarzy. Oczywiście zakres tych zmian jest indywidualny i zależy między innymi od stopnia zaniku kości oraz wcześniejszej budowy twarzoczaszki.
Zanik kości ma również znaczenie praktyczne. Im mniej stabilnego podłoża pozostaje pod protezą, tym trudniej uzyskać jej dobrą retencję.
Dlaczego klasyczna proteza całkowita może być problematyczna?
Proteza całkowita jest rozwiązaniem sprawdzonym i w wielu sytuacjach nadal bardzo użytecznym. Nie każdy pacjent może lub chce zdecydować się na implanty.
Problem polega na tym, że klasyczna proteza nie jest zakotwiczona w kości. Jej stabilność zależy przede wszystkim od anatomii podłoża protetycznego, sił adhezji i kohezji, warunków anatomicznych oraz prawidłowego wykonania uzupełnienia.
W szczęce proteza może korzystać z większej powierzchni podparcia, natomiast w żuchwie sytuacja jest często trudniejsza. Język, ruchomość dna jamy ustnej, policzków i warg oraz mniejsza powierzchnia podparcia mogą sprawiać, że dolna proteza jest mniej stabilna.
Dla części pacjentów oznacza to konieczność stosowania klejów do protez, ograniczania niektórych produktów spożywczych czy obawę przed przesunięciem uzupełnienia podczas mówienia lub śmiechu.
Implanty pozwalają zmienić tę sytuację, ponieważ zapewniają protezie punktowe lub rozłożone w łuku zakotwiczenie.
Implanty przy całkowitym bezzębiu. Jakie są możliwości?
W przypadku całkowitego braku zębów można rozważyć kilka podstawowych koncepcji leczenia. W zależności od sytuacji Pacjent może zdecydować się na protezę całkowitą stabilizowaną na implantach albo stałą odbudowę opartą na kilku implantach.
Najważniejsza różnica dotyczy tego, czy Pacjent może samodzielnie wyjąć protezę.
W przypadku protez ruchomych wspartych na implantach uzupełnienie jest stabilizowane przez specjalne elementy retencyjne połączone z implantami, ale nadal pozostaje wyjmowane. Z kolei w przypadku odbudów stałych Pacjent nie wyjmuje konstrukcji samodzielnie. Jest ona bowiem przykręcona do implantów.
Proteza całkowita na implantach
W takim rozwiązaniu implanty pełnią przede wszystkim funkcję elementów retencyjnych. Proteza jest wyposażona w odpowiednie elementy, które łączą ją z implantami.
Największą zaletą takiej terapii jest poprawa stabilności protezy. Uzupełnienie nie przemieszczać się w jamie ustnej w takim stopniu jak klasyczna proteza oparta wyłącznie na błonie śluzowej. Pacjent nadal może protezę wyjąć, a to ułatwia jej dokładne oczyszczanie. Z punktu widzenia kosztów oraz zakresu leczenia rozwiązanie to może być również mniej obciążające niż pełna odbudowa stała.
Proteza na czterech implantach
Koncepcja protezy na czterech implantach została opracowana jako sposób na rehabilitację całkowicie bezzębnego łuku z wykorzystaniem czterech strategicznie rozmieszczonych implantów. W określonych warunkach pozwala ograniczyć zakres koniecznej augmentacji kości w odcinkach bocznych, ponieważ tylne implanty można ustawić pod kątem, aby wykorzystać dostępną kość w przednim odcinku szczęki lub żuchwy.
Nie oznacza to jednak, że cztery implanty zawsze wystarczą. Liczba implantów musi wynikać z indywidualnego planu leczenia. Ta koncepcja jest odpowiednim rozwiązaniem dla Pacjentów, u których klasyczna proteza jest niewystarczająca, a warunki anatomiczne pozwalają na wykonanie stałej odbudowy.
Czy przy całkowitym bezzębiu zawsze potrzebna jest odbudowa kości?
Nie. W wielu przypadkach możemy zaplanować leczenie w taki sposób, aby wykorzystać istniejące zasoby kostne. Dotyczy to między innymi niektórych protokołów rehabilitacji pełnego łuku. Jeżeli jednak ilość kości jest niewystarczająca, konieczna może być jej regeneracja.
Implanty poprzez przekazywanie obciążeń do kości mogą zmienić warunki mechaniczne panujące w miejscu wcześniej całkowicie bezzębnym. Nie oznacza to jednak, że implant całkowicie zatrzymuje zanik kości. Tkanki wokół implantu również podlegają przebudowie, a ich zdrowie zależy między innymi od higieny, prawidłowej pozycji implantu i obciążeń. W tym kontekście bardzo ważne jest zachowanie zdrowej kości brzeżnej wokół implantu. Jeżeli wystąpi stan zapalny tkanek okołowszczepowych, może dojść do postępującej utraty kości.
Implanty przy całkowitym bezzębiu – najważniejsze zalety leczenia
W porównaniu z klasyczną protezą całkowitą, implantoprotetyka może zapewnić większą stabilność i lepszą funkcję żucia.
Do najważniejszych korzyści należą:
- zwiększenie stabilności uzupełnienia,
- poprawa komfortu podczas jedzenia i mówienia,
- możliwość wykonania stałej odbudowy całego łuku,
- ograniczenie problemu przemieszczania się protezy,
- możliwość indywidualnego odtworzenia estetyki uśmiechu i podparcia tkanek miękkich.