Z czasem w miejscu, w którym znajdował się korzeń zęba, dochodzi do przebudowy i zaniku wyrostka zębodołowego. Jest to naturalny proces biologiczny. Jednakże z punktu widzenia implantologii ma istotne konsekwencje. Jeżeli pacjent po kilku latach od utraty zęba zdecyduje się na implant, może okazać się, że ilość lub jakość kości nie pozwala na jego bezpieczne wszczepienie w optymalnej pozycji. Wtedy konieczna może okazać się odbudowa kości pod implanty zębowe, określana również jako augmentacja kości. Jej celem jest stworzenie odpowiednich warunków anatomicznych dla przyszłego implantu.
Przeczytaj również: Osteointegracja jako jeden z czynników powodzenia implantacji
Dlaczego po utracie zęba dochodzi do zaniku kości?
Naturalny ząb nie jest jedynie koroną widoczną w jamie ustnej. Jego korzeń znajduje się w kości wyrostka zębodołowego i poprzez aparat zawieszeniowy zęba przekazuje podczas żucia określone bodźce mechaniczne do otaczającej tkanki.
Po ekstrakcji zęba korzeń znika, a wraz z nim znaczna część bodźców, które wcześniej wpływały na utrzymanie struktury kości. Organizm rozpoczyna proces przebudowy. Wyrostek zębodołowy stopniowo zmniejsza swoją objętość, szczególnie w wymiarze poziomym, ale w zależności od lokalizacji i warunków anatomicznych może dochodzić również do utraty wysokości.
Tu pojawia się problem. Jeżeli Pacjent w przyszłości planuje implant zębowy, lekarz potrzebuje odpowiedniej ilości kości, aby umieścić implant w bezpiecznej i protetycznie prawidłowej pozycji.
Co ważne, optymalne miejsce dla implantu nie zawsze jest tym samym miejscem, w którym znajduje się obecnie resztkowa ilość kości. Implant zawsze planujemy z uwzględnieniem przyszłej korony protetycznej, estetyki tkanek miękkich, funkcji zgryzu i bezpieczeństwa struktur anatomicznych.
Kiedy potrzebna jest odbudowa kości pod implant?
Nie każdy pacjent potrzebujący implantu wymaga augmentacji kości. Jeżeli po utracie zęba zachowała się wystarczająca ilość tkanki kostnej, implant wszczepiamy bez dodatkowej regeneracji.
Problem pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy doszło do znacznego zaniku wyrostka zębodołowego. Może być on skutkiem:
- długo istniejącego braku zębowego,
- urazu,
- przewlekłego stanu zapalnego,
- choroby przyzębia albo
- rozległego ubytku powstałego po ekstrakcji.
Decyzję o konieczności regeneracji kości podejmujemy dopiero po diagnostyce. Szczególnie przydatna jest tomografia komputerowa CBCT, która pozwala ocenić trójwymiarowe warunki kostne i zaplanować pozycję przyszłego implantu.
Odbudowa kości materiałem kościozastępczym
Technika regeneracji zależy przede wszystkim od rodzaju i rozległości ubytku.
W wielu przypadkach stosujemy materiały kościozastępcze, które umieszczamy w miejscu defektu i zabezpieczamy odpowiednią membraną. Takie postępowanie może być elementem sterowanej regeneracji kości, czyli GBR – guided bone regeneration.
Materiał pełni funkcję rusztowania, na którym może przebiegać tworzenie nowej tkanki kostnej. Membrana z kolei pomaga odseparować regenerujący się obszar od szybko proliferujących tkanek miękkich, umożliwiając komórkom odpowiedzialnym za tworzenie kości odpowiednie warunki do działania.
Odbudowa kości materiałem własnym
Wykorzystujemy różne grupy materiałów. Szczególne znaczenie ma kość autogenna, czyli materiał pochodzący od samego pacjenta. Tradycyjnie pobiera się ją z określonych obszarów jamy ustnej, jednak oznacza to wykonanie dodatkowego zabiegu chirurgicznego w miejscu dawczym. Ten aspekt jest jednym z powodów zainteresowania materiałami pochodzącymi z zębów własnych pacjenta.
Zębina, czyli główna twarda tkanka znajdująca się pod szkliwem, wykazuje istotne podobieństwo składu do tkanki kostnej. Zawiera między innymi fazę mineralną oraz organiczną macierz bogatą w kolagen typu I. W macierzy zębiny obecne są również białka i czynniki biologiczne związane z procesami mineralizacji. Z tego względu autogenna zębina to materiał mogący wspierać regenerację tkanki kostnej.
Bank zębów. Własny ząb pacjenta jako materiał do regeneracji kości
W naszej klinice wykorzystujemy usunięty ząb Pacjenta do przygotowania materiału, który stosujemy podczas późniejszej regeneracji kości.
Idea jest prosta, choć sam proces medyczny wymaga odpowiedniego przygotowania materiału. Jeżeli ząb przeznaczony do usunięcia spełnia wymagania pozwalające na jego wykorzystanie, poddajemy go obróbce, a następnie przekształcamy w materiał zębinowy. To rozwiązanie pozwala wykorzystać tkankę, która w standardowym postępowaniu zostałaby po prostu usunięta i zutylizowana.
Autogenność materiału jest jego bardzo ważną zaletą. Materiał pochodzi od tego samego pacjenta, co eliminuje problem zgodności pomiędzy dawcą a biorcą charakterystyczny dla materiałów allogennych.
Odbudowa kości to nie tylko przygotowanie do implantacji
Regeneracja kości ma znaczenie nie tylko dlatego, że pozwala stworzyć miejsce dla implantu. Odpowiednia objętość tkanek twardych wpływa również na przebieg leczenia protetycznego oraz estetykę przyszłej odbudowy.
Utrata kości może prowadzić do zapadnięcia tkanek miękkich i niekorzystnej zmiany konturu dziąsła. Nawet jeżeli implant jest prawidłowo zintegrowany z kością, niedostateczna objętość tkanek może negatywnie wpłynąć na efekt estetyczny.
Dlatego leczenie implantologiczne planujemy od końcowej korony „wstecz”. Musimy wiedzieć, jaki kształt i pozycję będzie miała przyszła odbudowa, aby odpowiednio zaplanować pozycję implantu i ewentualną regenerację tkanek.