Próchnica u dziecka – jak jej zapobiegać na co dzień?

Próchnica to zmora stomatologów oraz jedna z najczęściej występujących przypadłości natury dentystycznej. Początki próchnicy niekiedy trudno jest zauważyć. Zdarza się również, że początki choroby są bagatelizowane. Może to mieć fatalne skutki prowadzące nawet do utraty zęba. Na problem należy zwracać szczególną uwagę u dzieci. Warto wiedzieć więc, jak wygląda początek próchnicy u dziecka oraz jak zatrzymać próchnicę u dziecka w sytuacji, gdy problem się już pojawił. Najważniejszą kwestią jest jednak zapobieganie schorzeniu i dbanie o właściwą higienę uzębienia swojego i podopiecznych.

Czym jest próchnica?

Próchnica jest kilkuetapowym schorzeniem polegającym na demineralizacji zęba, co prowadzi do jego rozpadu. Zjawisko wywoływane jest przez streptokoki, czyli bakterie wytwarzające kwasy w wyniku przetwarzania cukrów pochodzących zarówno z dostarczanych pokarmów, jak i substancji wewnątrzustrojowych. Zakwaszenie sprzyja uszkadzaniu szkliwa i pozbawianiu uzębienia właściwej ochrony. Dzięki temu bakterie są w stanie niszczyć coraz głębsze partie zęba.

Próchnicę podzielić można według kilku różnych kryteriów. Jednym z nich jest stadium rozwoju, gdzie wymieniamy:

  • próchnicę początkową,
  • próchnicę powierzchowną, 
  • próchnicę średnią,
  • próchnicę głęboką. która jest najbardziej zaawansowaną postacią choroby, podczas której bakterie docierają bezpośrednio do miazgi zębowej. Ten stan prowadzi do obumarcia i utraty zęba.

Na szczególną uwagę zasługuje jednak próchnica początkowa, która jest w pełni odwracalna. Dlatego warto znać objawy tego nieprzyjemnego schorzenia, by możliwie jak najszybciej skorzystać z profesjonalnej pomocy stomatologa i zatrzymać cały proces.

Jakie objawy dają początki próchnicy?

Odpowiedź na pytanie, jak wygląda początek próchnicy u dziecka, jak i dorosłego, to kluczowa kwestia w zahamowaniu postępu choroby i możliwości jej skutecznego wyleczenia. Próchnica początkowa objawia się zazwyczaj odczuwaniem wrażliwości na zimno i ciepło oraz kwaśny i słodki smak, występowaniem przebarwień i bólu zęba lub kilku zębów. Charakterystycznym objawem jest pojawienie się matowych, białych plamek. Początki próchnicy to również obecność ubytków w zębach, nieświeżego oddechu oraz tkliwości podczas szczotkowania i żucia. W sytuacji występowania podobnych symptomów należy jak najszybciej udać się do dentysty.

W przypadku dzieci na uwagę zasługuje też obecność żółtego nalotu oraz stanu zapalnego, który objawia się dolegliwościami bólowymi zarówno podczas jedzenia, jak i picia. U najmłodszych dzieci może też pojawić się tzw. próchnica butelkowa. To szczególny rodzaj schorzenia o charakterze kwitnącym, występującym na wielu zębach jednocześnie. Dotyczy niemowląt oraz małych dzieci i obecnych u nich zębów mlecznych.

Próchnica butelkowa dotyczy głównie dzieci zasypiających z butelką zawierającą napoje słodzone, ale też mleko. Ryzyko pojawienia się schorzenia występuje również u dzieci używających smoczki zanurzane w różnego rodzaju słodkich produktach lub karmionych piersią na żądanie. Próchnica butelkowa najczęściej pojawia się na zębach siecznych górnych. 

leczenie próchnicy u dzieci

Jak zapobiegać próchnicy u dzieci?

W przypadku występowania u dziecka powyższych objawów należy niezwłocznie udać się do stomatologa, który szczegółowo określi i zdefiniuje konkretny problem oraz poziom jego zaawansowania. Odpowiadając na pytanie, jak zatrzymać próchnicę u dziecka i nie dopuścić do jej rozwoju, kluczowym aspektem jest zapobieganie jej pojawieniu. Jest to szczególnie ważne już na pierwszych etapach życia i kształtowaniu prawidłowych oraz zdrowych nawyków.

Dzieci już od wieku niemowlęcego warto przyzwyczaić do picia wody niegazowanej zamiast napojów słodzonych. Warto też zadbać o odpowiednie nawyki żywieniowe, a słodycze starać się zastępować zdrowymi przekąskami bez cukru, np. w postaci owoców i warzyw. Próchnica jest chorobą zakaźną, dlatego podczas karmienia unikać trzeba oblizywania łyżeczki czy smoczka. Po każdym posiłku dobrze jest oczyścić jamę ustną dziecka za pomocą gazy nasączonej wodą lub wykorzystując specjalne chusteczki nasączone ksylitolem.

Kiedy dziecko ma już pierwsze ząbki, bardzo ważna jest regularna higiena jamy ustnej. Należy więc wybrać specjalną szczoteczkę do zębów oraz pastę przeznaczoną dla dzieci w danym wieku. Produkt dla niemowląt pozbawiony powinien być drobinek ścierających i fluoru oraz zawierać dodatkowo substancje łagodzące podrażnienia i dolegliwości bólowe towarzyszące ząbkowaniu. Warto wybierać szczoteczki niemowlęce z małą główką oraz bardzo miękkim włosiem. Dobrym wyborem będą też specjalne nakładki silikonowe na palec, dzięki którym rodzic może dokładnie przeprowadzić całą procedurę.

W przypadku starszych dzieci dobrze jest wybierać pasty o działaniu przeciwpróchniczym i remineralizującym. Najlepszymi produktami będą w tym przypadku pasty z dodatkiem fluoru, ksylitolu oraz enzymów, takich jak oksydaza glukozowa czy laktoperoksydaza, które naturalnie są składnikami śliny oraz mleka matki. Związki te wykazują działanie antybakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwwirusowe, jednocześnie ograniczając produkcję kwasów demineralizujących zęby. Po pojawieniu się uzębienia u dzieci bardzo ważna jest również wizyta u stomatologa.