Jednym z najczęściej zadawanych nam pytań podczas pierwszej konsultacji ortodontycznej jest: „Czy lepiej wybrać aparat nakładkowy, czy tradycyjny aparat ortodontyczny?”. Z naszej medycznej perspektywy odpowiedź nigdy nie jest jednoznaczna. Nie istnieje bowiem rozwiązanie idealne dla każdego pacjenta. O powodzeniu terapii nie decyduje wyłącznie rodzaj aparatu! To składowa prawidłowej diagnostyki, dokładnej analizy wady zgryzu, doświadczenia ortodonty oraz indywidualnie opracowanego planu leczenia.
Rozwój technologii cyfrowych sprawił, że aparat nakładkowy stał się pełnoprawną alternatywą dla klasycznych aparatów stałych. Nowoczesne systemy alignerów umożliwiają skuteczne leczenie wielu złożonych wad zgryzu, przy zachowaniu wysokiego komfort użytkowania i doskonałej estetyki.
Nie oznacza to jednak, że tradycyjne aparaty ortodontyczne straciły swoje znaczenie. Nadal pozostają niezwykle skutecznym narzędziem terapeutycznym i w wielu sytuacjach klinicznych stanowią najlepszy wybór.
Przeczytaj również: Mielenie zębów w stomatologii – fakty i mity
Kwalifikacja pacjenta
W ortodoncji nie leczymy wyłącznie krzywych zębów. Leczymy cały narząd żucia, którego elementami są zęby, kości szczęk, stawy skroniowo-żuchwowe, mięśnie oraz tkanki przyzębia. Każda wada zgryzu jest inna. Wymaga więc indywidualnego podejścia.
Podczas pierwszej konsultacji lekarz analizuje znacznie więcej niż estetykę uśmiechu. Ocenia:
- relacje pomiędzy szczęką i żuchwą,
- sposób kontaktu zębów podczas zwarcia,
- symetrię twarzy,
- funkcję mięśni żucia,
- ruchomość stawów skroniowo-żuchwowych oraz
- stan zdrowia przyzębia.
Ponadto, wykonuje zdjęcia radiologiczne, fotografie wewnątrzustne i skan cyfrowy.
Dopiero na podstawie tak szczegółowej diagnostyki można określić, która metoda leczenia będzie najbardziej przewidywalna, skuteczna i bezpieczna. To niezwykle ważne, ponieważ aparat jest jedynie narzędziem. O sukcesie terapii decyduje przede wszystkim sposób jego wykorzystania.
Jak działa tradycyjny aparat ortodontyczny?
Klasyczny aparat stały wykorzystuje zamki przyklejane do powierzchni zębów oraz łuki ortodontyczne wykonane ze specjalnych stopów metali posiadających pamięć kształtu. Łuk wywiera kontrolowane siły, które prowadzą do stopniowego przemieszczania zębów.
Proces ten opiera się na naturalnej biologii organizmu. Pod wpływem odpowiednio dobranych sił dochodzi do przebudowy kości otaczającej korzenie zębów. Z jednej strony następuje resorpcja tkanki kostnej, z drugiej jej odbudowa. Dzięki temu zęby mogą zmieniać swoje położenie bez uszkadzania otaczających tkanek.
Współczesne aparaty stałe bardzo różnią się od konstrukcji stosowanych jeszcze kilkanaście lat temu. Zamki są mniejsze, bardziej precyzyjne, ograniczają tarcie i są bardziej komfortowe w użytkowaniu.
Jak działa aparat nakładkowy?
Aparat nakładkowy wykorzystuje zupełnie inną filozofię leczenia. Zamiast zamków i łuków stosuje się serię indywidualnie projektowanych przezroczystych nakładek wykonanych na podstawie cyfrowego modelu uzębienia.
Każda nakładka odpowiada jednemu etapowi terapii i przesuwa zęby o niewielką, dokładnie zaplanowaną wartość. Po kilkunastu dniach pacjent przechodzi do kolejnego kompletu alignerów, które kontynuują proces przemieszczania.
Całe leczenie projektujemy jeszcze przed rozpoczęciem terapii przy użyciu specjalistycznego oprogramowania komputerowego. Planujemy kolejność ruchów każdego zęba, analizujemy biomechanikę leczenia oraz przewidujemy końcowy efekt estetyczny i funkcjonalny.
Biologia pozostaje taka sama niezależnie od rodzaju aparatu
Pacjenci często odnoszą wrażenie, że aparat nakładkowy działa łagodniej niż aparat stały. W rzeczywistości oba rozwiązania wykorzystują dokładnie ten sam mechanizm biologiczny.
Niezależnie od zastosowanej metody zęby przemieszczają się dzięki przebudowie kości wyrostka zębodołowego. Organizm potrzebuje czasu na reakcję komórek odpowiedzialnych za resorpcję oraz odbudowę tkanki kostnej. Nie można tego procesu przyspieszyć bez ryzyka powikłań.
Różnica polega przede wszystkim na sposobie przekazywania sił ortodontycznych oraz możliwościach kontroli poszczególnych ruchów zębów.
Skuteczność leczenia. Czy aparat nakładkowy dorównuje aparatowi stałemu?
To pytanie pojawia się niezwykle często i przez wiele lat budziło liczne dyskusje w środowisku ortodontycznym.
Obecnie dostępne badania naukowe oraz doświadczenie kliniczne pokazują, że nowoczesne systemy nakładkowe pozwalają osiągać bardzo dobre efekty terapeutyczne w szerokim zakresie wad zgryzu. Warunkiem jest jednak odpowiednia kwalifikacja pacjenta oraz właściwe zaplanowanie leczenia.
Jednakże nie każdą wadę zgryzu można wyleczyć przy pomocy alignerów. Istnieją sytuacje, w których aparat stały daje większą kontrolę nad biomechaniką przemieszczania zębów. Dotyczy to zwłaszcza bardzo skomplikowanych przypadków wymagających rozległych ruchów zębów, leczenia chirurgiczno-ortodontycznego lub znacznych zmian relacji pomiędzy szczęką i żuchwą.